Kurumsal Tipografi

Kurumsal tipografi nedir, kurumsal font yeterli mi?

Kurumsal tipografi, markanın kullandığı yazı karakterleri ve bu karakterlerin nasıl dizileceğini belirleyen kurallar bütünüdür. Kurumsal font bunun yalnızca bir parçası; fontu hangi metinde, hangi ağırlıkta ve hangi düzende kullanacağınızı anlatan sistem olmadan aynı font farklı ellerde farklı markalar üretir.

Yazı, markanın sesini görünür kılar. Aynı cümle dar ve geometrik bir yazıyla teknik, yumuşak hatlı bir yazıyla samimi, klasik bir serif ile köklü bir izlenim bırakabilir. Kurumsal kimlik içinde tipografi, logonun yokluğunda bile markanın tonunu taşıyan katmandır.

Tipografi sistemi okuru da yönlendirir. Başlık, ara başlık, gövde ve not metni birbirinden net biçimde ayrıldığında okur sayfanın neresinden başlayacağını ve neyin önemli olduğunu düşünmeden anlar. Bu düzen web sitesinde, sunumda ve katalogda aynı kaldığında markaya bir okuma alışkanlığı kazandırır.

Marka fontu nasıl seçilir?

Marka fontu seçimi bir zevk tartışmasına dönmemeli. Birkaç aday aile gerçek metinlerle, gerçek boyutlarda denendiğinde karar genellikle kendiliğinden netleşir.

Deneme için “lorem ipsum” yerine markanın kendi metinlerini kullanmak gerekir: web sitesinin başlıkları, bir ürün açıklaması, bir fiyat tablosu, uzun bir paragraf. Türkçe metinde sık geçen ğ, ş ve ı harfleri, uzun kelimeler ve büyük harfli başlıklar bir fontun zayıf noktalarını hızla gösterir.

Bakılması gereken ölçütler şunlar:

• Karakter: Yazının tonu marka stratejisindeki kişilikle örtüşüyor mu?
• Okunabilirlik: Küçük boyutta, ekranda ve uzun metinde yorulmadan okunuyor mu?
• Aile genişliği: İnce, normal, kalın ve italik gibi yeterli ağırlık ve stil var mı?
• Türkçe desteği: ğ, ş, ı ve İ doğru çizilmiş mi; büyük harfe çevrilen metinde i harfi İ'ye dönüşüyor mu?
• Rakamlar: Tablo ve fiyat listelerinde hizalanan eşit genişlikli rakamlar var mı?
• Dijital performans: Web font dosyaları hafif mi, değişken (variable) font seçeneği var mı?

Font lisansı nasıl çalışır?

Font hukuken bir yazılımdır ve kullanımı lisansla belirlenir. Bir fontun bilgisayarınızda yüklü olması, onu logoda, web sitesinde ya da uygulamada kullanma hakkı verdiği anlamına gelmez. Ücretli fontlarda lisans çoğu zaman kullanım türüne göre ayrı satılır.

Açık lisanslı fontlar ise farklı çalışır. Google Fonts'taki ailelerin büyük kısmı SIL Open Font License ile yayımlanıyor; bu lisans ticari kullanıma izin veriyor, fontun tek başına satılmasına izin vermiyor. Lisans koşulları yazı dökümhanesine göre değiştiği için her zaman ilgili lisans metnini okuyun; burada yazılanlar genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir.

Pratikte en çok atlanan konu, lisansın kimin adına alındığıdır. Fontu tasarımcı ya da ajans kendi adına lisansladıysa bu hak markaya geçmeyebilir. Fontun logoda, ambalajda veya uygulamada kullanılacağı baştan biliniyorsa, seçilen lisansın bu kullanımları kapsayıp kapsamadığı satın almadan önce kontrol edilir.

Ücretli fontlarda sık karşılaşılan lisans türleri şunlar:

• Masaüstü lisansı: Tasarım programlarında ve ofis dokümanlarında kullanım; genellikle kullanıcı ya da bilgisayar sayısına göre.
• Web lisansı: Sitede web font olarak kullanım; çoğu zaman alan adı veya sayfa görüntüleme sayısına bağlı.
• Uygulama lisansı: Fontun mobil ya da masaüstü uygulamanın içine gömülmesi.
• Dijital yayın ve yayın lisansları: E-kitap, dijital dergi, video ve televizyon kullanımları için ayrı koşullar.

Sunum ve ofis dosyalarında kurumsal font neden bozulur?

Kurumsal font tasarım ekibinin bilgisayarında kusursuz görünür, ama sunum dosyası bir müşteriye gönderildiğinde ya da e-posta başka bir programda açıldığında font sistemde yoksa yerine rastgele bir yazı gelir. Satırlar kayar, başlıklar taşar, belge markaya ait olmaktan çıkar.

Çözüm, kurumsal tipografi sisteminin içine bir yedek font tanımlamaktır. Ofis dokümanları ve e-posta için her bilgisayarda bulunan bir sistem fontu seçilir, oranları kurumsal fonta en yakın olacak şekilde boyutlar ayarlanır ve sunum ile doküman şablonları bu fontla hazırlanır. Web sitesinde de font yüklenene kadar görünen yedek yazının ölçüleri ayarlanırsa sayfa yüklenirken zıplamaz.

Kural basittir: tasarım ekibinin ürettiği her şey kurumsal fontla, şirket içinde herkesin düzenlediği dosyalar ise tanımlı yedek fontla hazırlanır. Böylece bir satış sunumu hangi bilgisayarda açılırsa açılsın aynı görünür.

Tipografide sık yapılan hatalar

Tipografi hatalarının çoğu özensizlikten değil, kuralın görünür olmamasından doğar. Kılavuzda doğru ve yanlış örnekler yan yana gösterildiğinde ve şablonlar hazır olduğunda bu hataların büyük kısmı kendiliğinden azalır.

Tipografi hataları tek tek küçük görünür, ama bir araya geldiklerinde markayı amatör gösterir. En sık karşılaştıklarımız:

• Üç, dört farklı font ailesini aynı sayfada kullanmak.
• Ailede olmayan kalın ya da italik stili programa sahte olarak ürettirmek.
• Lisansı olmayan bir fontu logo veya web sitesinde kullanmak.
• Türkçe karakterleri eksik ya da yamalı bir fontu seçmek.
• Tamamı büyük harfle yazılan başlıklarda harf aralığını açmamak.
• Gövde metnini ekranda okunamayacak kadar küçük ya da açık renkte bırakmak.
• Web sitesinde kullanılmayan ağırlıkları da yükleyip sayfayı yavaşlatmak.